انديشه ايرانشهري به‌عنوان يكي از مهم‌ترين مؤلفه‌هاي هويت تاريخي و سياسي ايران، همواره با مفهوم «سرزمين» و شيوه‌هاي مديريت آن پيوندي بنيادين داشته است. اين انديشه، علي‌رغم تحولات سياسي، تغيير دودمان‌هاي حاكم و دگرگوني‌هاي ساختاري در تاريخ ايران، در بستر زمان تداوم يافته و در دوره‌هايي خاص جلوه‌هاي برجسته ‌تر و متفاوت تري بنا بر زمانه خود پيدا كرده است. پژوهش حاضر با رويكرد توصيفي ـ تحليلي و روش مقايسه‌اي، به بررسي تطبيقي انديشه ايرانشهري در دو دوره سلجوقيان و صفويان با تأكيد بر مؤلفه سرزمين و مديريت سرزميني مي‌پردازد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه در دوره سلجوقي، با وجود خاستگاه غيربومي حاكمان، بسياري از مؤلفه‌هاي انديشه سياسي ايرانشهري از طريق نظام ديوان‌سالاري ايراني و نقش ديوانسالاراني همچون خواجه نظام‌الملك بازتوليد و تقويت شد. در اين دوره، علي‌رغم استمرار پيوند با خلافت عباسي، روند استقلال عملي حكومت‌هاي ايراني و شكل‌گيري ساختارهاي سياسي مبتني بر سنت‌هاي ايراني تقويت گرديد و مفهوم ايران در منابع تاريخي و سياسي حضوري نسبتاً پررنگ، هرچند بيشتر در قالبي فرهنگي و تمدني، داشت. در مقابل، دولت صفوي با تأسيس حكومتي مستقل، تثبيت مرزهاي سرزميني و رسميت‌ بخشي به تشيع دوازده‌امامي، زمينه بازتعريف پيوند ميان سرزمين، مذهب و قدرت سياسي را فراهم كرد و به مفهوم ايران هويتي منسجم‌تر و عينيت‌يافته‌ تر بخشيد. بر اساس نتايج اين پژوهش، اگرچه سلجوقيان و صفويان از نظر ساختار قدرت، مباني مشروعيت و زمينه‌هاي ايدئولوژيك تفاوت‌هاي قابل توجهي دارند، اما هر دو در تداوم، بازتوليد و بازتعريف انديشه ايرانشهري و تأكيد بر اهميت مؤلفه سرزمين نقش اساسي ايفا كرده‌اند. در نهايت، اين پژوهش نشان مي‌دهد كه مفهوم سرزمين در انديشه ايرانشهري، به‌عنوان يكي از عناصر مركزي آن، عامل مهمي در تداوم تاريخي و پيوستگي هويت سياسي و فرهنگي ايران در دوره اسلامي بوده است.    واژگان كليدي :انديشه ايرانشهري، سرزمين، ايران، مديريت سرزميني، سلجوقيان، صفويان، هويت ايراني  

 جلال الدين سيوطي، نسخ ، تفسير الجلالين،تفسير الدر المنثور، الاتقان

   شايد بتوان تعبير مقام معظم رهبري از موقعيت و جايگاه تاريخي استان كرمانشاه را يكي از مهمترين تعابير و القابي دانست كه در طول حيات اجتماعي اين استان در مورد آن به كار رفته است، ايشان در سال 1390 و در جريان سفر به استان كرمانشاه از اين استان به عنوان چهره زيبا و سينه ستبر ايران اسلامي ياد كردند. بدون ترديد اين تعبير از يك سو ناشي از جايگاه راهبردي استان در جغرافيايي تاريخي ايران و از سوي ديگر به واسطه اهميت آن به عنوان دروازه ورود به بين النهرين و حتي حوزه درياي مديترانه است. مردم كرمانشاه در طول تاريخ به عنوان حافظان و نگهبانان مرزهاي غربي ايران نقش مهمي در مقابله با تهاجمات بيگانگان و حفظ امنيت سرزميني كشور داشته اند. شايد آخرين مورد آن را دوران هشت ساله دفاع مقدس دانست. در جريان تهاجم حزب بعث عراق به ايران، شهرستان هاي مرزي استان كرمانشاه جزو اولين مناطقي بودند كه مورد هجوم نيروهاي حزب بعث قرار گرفتند. شهرهاي قصرشيرين، گيلانغرب و سرپل ذهاب، از جمله شهرهايي بودند كه در همان روزهاي آغازين جنگ به صورت مستقيم با نيروهاي عراقي درگير شدند. از آن روز يعني 31 شهريورماه سال 1359 تا 29 تيرماه سال 1367 استان كرمانشاه به عنوان يكي از كانون هاي دفاع مقدس علاوه بر نقش آفريني موثر در دفاع از مرزهاي كشور، نقش مهمي در پذيرايي از رزمندگاني داشت كه از اقصي نقاط كشور به منظور مقابله با ارتش حزب بعث وارد اين استان مي شدند. به همين دليل امروزه استان كرمانشاه در هر گوشه از خود آثار ارزشمندي از آن دوره را به يادگار دارد. بدون ترديد توجه به اين آثار و آموزه هاي فرهنگي دفاع مقدس، مؤلفه ي محوري در استمرارحيات انقلاب اسلامي است كه بايد حفظ و بازتوليد شود و به نسلهاي بعد انتقال يابد،   اين موضوع مي تواند مبناي ارتقاء قدرت ملي، بازدارندگي ملي، پايداري ملي، توسعه، بالندگي و از همه مهمتر تجهيز و طي نمودن نقشه راه بلند مدت انقلاب اسلامي باشد. در اين ميان تجربه برگزاري اردوهاي راهيان نور و توجه به يادمان هاي دفاع مقدس يكي از مهمترين را ههاي بزرگداشت، حفظ و نشر ارز شهاي آن دوران است كه امروزه مناطق عملياتي جنوب و غرب كشور هر ساله ميزبان هزاران نفر از زائران اين يادمان ها مي باشد. يادمان ها يي كه در قالب كالبدهاي مختلف و به شيو ه هاي گوناگون، حماسه هشت سال پايداري را بازگو مي كنند. اما سئوال اساسي و مهم اين پژوهش آن است كه، كرمانشاه عليرغم برخورداري از اين پيشينه تاريخي و وجود دهها مورد از يادمان هاي دفاع مقدس، در برگزاري اردوههاي راهيان نور از چه جايگاهي برخوردار است و راههاي توسعه ظرفيت راهيان نور در اين استان چيست؟ يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه عليرغم برخورداري كرمانشاه از ظرفيت هاي فراوان دفاع مقدس و وجود يادمان هاي مختلف، هنوز آن چنان كه بايد اقدامات موثري در جهت معرفي اين ظرفيت ها به مردم ايران و علاقه مندان به حوزه دفاع مقدس صورت نگرفته است. به گونه اي كه ميزان توجه كاروان هاي راهيان نور به اين استان در مقايسه با بازديد آنان از مناطق عملياتي جنوب كشور از آمار قابل توجهي برخوردار نيست. از اين رو پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با استفاده از روش مطالعات تاريخي در كنار بهره گيري از روش كيفي همچون بازديد ميداني، تهيه پرسش نامه و مصاحبه و ...، عوامل موثر بر توسعه ظرفيت راهيان نور در استان كرمانشاه با اولويت راهكارهاي فرهنگي و معنوي و با تكيه بر يادمان بازي دراز، مورد بررسي و واكاوي قرار دهد. واژگان كليدي:

   This study conducted a comparative analysis of bureaucrats in the political and social systems of the Fatimids of Egypt and the Seljuks of Iran. The primary aim of the research was to identify the main similarities and differences between the bureaucrats and to examine their characteristics and functions within each government. Through the review of historical sources and previous studies, it was observed that Fatimid bureaucrats in Egypt were primarily associated with religious–ideological legitimacy and held a key position in consolidating the caliphate. They were engaged not only in financial, judicial, and administrative affairs but also in promoting Ismaili teachings and supporting religious and educational structures. The study revealed that many Fatimid bureaucrats were selected from diverse social backgrounds, including mawali, trained slaves, and non-Arabs, which reinforced loyalty to the caliph and strengthened the cohesion of the government. In contrast, Seljuk bureaucrats in Iran emphasized individual merit, administrative experience, and professional capabilities. Drawing on traditional Iranian bureaucratic structures and Abbasid experiences, they were able to establish an organized military system and an efficient treasury, playing an effective role in managing finances, administrative offices, and the interaction between military and political power. The research indicated that despite their administrative influence, Seljuk bureaucrats had to collaborate with military elites, which reduced the concentration of their authority compared to Fatimid bureaucrats. Nevertheless, they were able to maintain relative stability in the bureaucratic and financial structures of the state and organize the training of administrative and political elites. The study showed that the most significant similarities between bureaucrats in both systems included their central role in governance, the specialization and division of administrative offices, the separation of duties, and their position as intermediaries between political authority and society. In both governments, bureaucrats functioned not only as administrative instruments but also as levers for enforcing central authority and managing resources across extensive territories. Moreover, both groups played prominent roles in the development of educational and cultural institutions, supporting scholars and scribes, and training elites. However, notable differences were also observed. Fatimid bureaucrats exhibited greater ethnic and social diversity, and their administrative system was highly centralized and based on religious loyalty. In contrast, Seljuk bureaucrats were mostly drawn from urban middle >This study concluded that bureaucracy in both systems, despite ideological and social differences, was a crucial factor in the stability and cohesion of the government, contributing to the consolidation of central authority and the development of administrative, educational, and cultural institutions. The comparative analysis demonstrated that understanding the structure and functions of bureaucrats is key to comprehending political and social developments in medieval Islamic societies, highlighting their essential role in establishing order and ensuring the continuity of governance.    Keywords: Bureaucracy, Fatimids, Seljuks, Political System, Social System

   اين پژوهش به تحليل و تبيين نقش و جايگاه يعقوب بن كلس در ساختار اداري دولت فاطمي در مصر مي‌پردازد و مي‌كوشد ابعاد مختلف مشاركت او در ارتقاي ديوانسالاري و سازمان‌دهي نهادهاي حكومتي، آموزشي و تبليغي را روشن سازد. مسئله اصلي تحقيق آن است كه چگونه ابن كلس توانست با اصلاح و بازآرايي ساختار ديواني و بهره‌گيري از نهادهاي آموزشي–مذهبي، به تثبيت قدرت سياسي و تقويت مشروعيت فاطميان كمك كند. روش پژوهش بر پايه شيوه توصيفي–تحليلي و مبتني بر مطالعه انتقادي منابع دست اول تاريخي؛ از جمله آثار مقريزي، ابن خلكان، ذهبي و ابن اثير، و نيز پژوهش‌هاي معاصر سامان يافته است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه دوره فاطميان شاهد شكل‌گيري يكي از منظم‌ترين نظام‌هاي ديواني در جهان اسلام بود؛ نظامي كه با ديوان‌هايي همچون ديوان خزانه‌داري، ديوان رسائل و ديوان جيش، ساختار اقتصادي، اداري و نظامي حكومت را سامان مي‌داد. يعقوب بن كلس به‌عنوان وزير برجسته فاطمي، نقش تعيين‌كننده‌اي در بازسازي اين ساختارها داشت. او با ايجاد سازوكارهاي نوين مالي، بهبود جريان اسناد، تنظيم دقيق وظايف ديوان‌ها و افزايش قابليت نظارت، ساختار ديوانسالاري را كارآمدتر و منسجم‌تر كرد. افزون بر اين، ابن كلس با حمايت مالي و نهادي از جامع الازهر و تبديل آن به مركز آموزش فقه و عقايد اسماعيلي، توانست سياست مذهبي فاطميان را با نظام اداري پيوند زند و دعوت اسماعيلي را در قالب يك نهاد رسمي سازمان‌دهي كند. تحليل كلي پژوهش نشان مي‌دهد كه موفقيت دولت فاطمي در تثبيت قدرت در مصر، بيش از آنكه نتيجه صرف اقتدار سياسي يا نظامي باشد، متكي بر مديريت اداري و ابتكارات ساختاري ابن كلس بوده است. واژگان كليدي:

در دوره ساسانيان، ايران شاهد پادشاهي با شالوده ملي بود كه موجب استحكام حكومت مي‌شد، اما در عين حال موجب ايجاد ساختاري استبدادي در مقابل جنبه‌هاي دموكراتيك حكومت‌هاي گذشته شد. در اواخر اين دوره، امپراتوري ساساني با بحران‌هاي اقتصادي و اجتماعي شديد مواجه بود. جنگ‌هاي پيوسته، هزينه‌هاي سنگين نظامي و مشكلات مالي فشار زيادي بر اقتصاد وارد كرده بود. اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي به بررسي اوضاع اقتصادي ساسانيان و تأثير آن بر ورود اسلام به ايران از زمان شيرويه تا يزگرد سوم پرداخته است. نظام مالياتي ساسانيان كه به افزايش درآمد دولت كمك مي‌كرد، به دليل فشارهاي زياد بر كشاورزان و فساد مأموران مالياتي موجب نارضايتي‌هاي گسترده‌اي شد. اين شرايط اقتصادي نامساعد و ضعف دولت در مديريت بحران‌ها، زمينه‌ساز اعتراضات اجتماعي و نارضايتي مردم شد. ورود اسلام به ايران تحولات عميقي در نظام اقتصادي ايجاد كرد. با كاهش قدرت اشراف و تمركززدايي از مديريت اقتصادي، نهادهاي محلي و ديني نقش پررنگ‌تري در اقتصاد ايفا كردند و فرصت‌هاي جديدي براي كشاورزان و توليدكنندگان كوچك فراهم شد. در نتيجه، ساختار اقتصادي و اجتماعي ايران پس از ورود اسلام از نابرابري‌هاي دوره ساساني فاصله گرفت. همچنين در زمينه تجارت، ورود اسلام موجب گسترش روابط تجاري آزادتر و عادلانه‌تر شد كه به رشد تجارت بين‌المللي و افزايش تعاملات اقتصادي ايران با ديگر مناطق كمك كرد. نظام قشربندي ساساني كه بر مبناي نژاد و موقعيت اجتماعي بود، تحرك اجتماعي را محدود مي‌كرد و موجب ظهور نهضت‌هاي اعتراضي مانند ماني و مزدك شد. اين جنبش‌ها اگرچه تغييرات محدودي در نظام ساساني ايجاد كردند، اما تحولات عميق‌تري تنها با ورود اسلام و تغيير ساختار اجتماعي و اقتصادي ممكن شد. اسلام با اصول عدالت‌محور خود توانست نابرابري‌ها را كاهش دهد و پايه‌هاي جامعه‌اي با ساختار اقتصادي و اجتماعي انعطاف‌پذيرتر را فراهم كند. 

  نمد يكي

         چكيده كاغذ يكي از مهمترين دستاورد هاي بشريت است كه نقش بزرگ و زيربنايي در شكل گيري تمدن بشري و از جمله تمدن اسلامي داشته است . كاغذ در كنار قلم به عنوان يكي از اركان اصلي   نگارش   از اهميت اساسي برخوردار بوده است، در   بينش اسلامي و قرآن كريم اهميت بي پايان به علم و كتابت   و لوح و قلم   داده شده است. در آيات سوره علق به جايگاه ويژه‌اي نگارش و خواندن اشاره شده است، زيرا عامل كرامت انساني است .   خداوند متعال در سوره مجادله مي‌فرمايد ( يرفع الله الذين آمنوا منكم والذين اتوا العلم درجات) و پيامبر مي فرمايد (قيدوا العلم بالكتابة)، به اين ترتيب آيين اسلام مسلمانان را با كتابت و تعليم مأنوس كرد. بنابراين نوشتن قرآن و نوشتن حديث و توجه به علوم و فنون باعث شد كاغذ جايگاه ويژه‌اي در تاريخ تمدن اسلامي پيدا كند، قبل از صنعت كاغذ ازموادي مختلف   ،( گل، سنگ، پارشمن، پاپيروس ، چوب، برگ درختان ، استخوان كتف شتر) استفاده مي شده است. پس از اينكه مسلمانان به روش ساخت كاغذ دست يافتد، اين امر باعث گسترش نوشتن   ، تكامل علوم و بيداري انديشه ها   شد و سهم   مهمي در تمدن و افكار بشريت ايجاد كرد و منجر به   پيشرفت كتابت، ترجمه، شكوفايي ادبي و فرهنگي   در تمدن اسلامي شد . صنعت كاغذ تاثير بسيار بزرگ   در همه جنبه‌هاي   اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي جامعه مسلمانان بر جاي گذاشت   باعث پيدايش حرفه هايي همچون صحافي ، نسخه برداري، كتابت، مركب سازي و خطاطي شد. وراقان   كه كارشون   كاغذ فروشي ، كاغذ سازي و نويسندگي بود، جايگاه ويژه‌اي در جامعه اسلامي داشتند   و فروشگاه‌هاي وراقان   تبديل به مجالس علمي شدند. با توجه   به چنين اهميت سوال اساسي اين است كه كاغذ و صنعت كاغذسازي در تمدن اسلامي چگونه پديد آمد ، و چه تاثيري در شكل گيري تمدن ، فرهنگ   و علوم اسلامي داشته است. در حاليكه   كاغذ نقش اساسي درشكل‌گيري   و شكوفايي تمدن اسلامي دارد اما تاكنون درباره كاغذ و آثار و نقش ان در شكوفايي علوم وتمدن اسلامي پژوهش مستقل و قابل توجه اي درباره كاغذ و صنعت كاغذسازي وآثار آن در گسترش علوم و فنون در تمدن اسلامي صورت نگرفته است.   ما دنبال اين هستم كه اهميت كاغذ و صنعت كاغذسازي نقش و اثرگذاري آن را در توليد و توسعه علوم ،دانش و فنون مختلف را در فرهنگ و تمدن اسلامي بررسي نموده و سرگذشت كاغذ را با تاكيد بر عصر عباسيان مورد بحث و بررسي قرار دهيم   .         كليدواژگان : تمدن اسلامي ،علوم، عباسيان ،كاغذ، صنعت كاغذسازي

      جنگ جهاني دوم در شهريور 1318 خورشيدي ( سپتامبر 1939 م ) با حمله برق‌آساي آلمان به لهستان آغاز گرديد وكشورهاي زيادي خواسته و ناخواسته   درگير آن شدند. كشور ايران از همان ابتدا به شكل رسمي چندين بار بي‌طرفي خود را در اين جنگ اعلام كرد اما   در ادامه اين جنگ، متفقين‌كه استفاده ازموقعيت ايران را براي پيشبرد اهداف خود درجنگ ضروري مي‌دانستند به بهانه حضور مستشاران آلماني در‌كشور و عدم اخراج آنها از سوي رضاشاه   و همچنين گرايش و جانبداري رضاشاه از آلمان، در سوم شهريور 1320 خورشيدي   وارد ايران شدند وكشور را اشغال كردند در اين عمليات، شوروي از شمال كشور وارد شد و انگليسي‌ها از جنوب، كشور را به اشغال خود درآوردند. استان خوزستان اولين و يكي ازمهمترين مناطقي بود كه در شهريور 1320 به اشغال انگليسي‌ها درآمد، استاني كه در جنوب غربي كشور ايران و همجوار   با خليج فارس و كشور عراق قرار دارد. خوزستان به خاطر نفتش شاهرگ حياتي انگليسي‌ها بود كه اگر آن را از دست مي‌داد با مشكلاتي زيادي روبه‌رو مي‌شد. بخش زيادي از سوخت نيروهاي متفقين از پالايشگاه آبادان تأمين مي‌شد و به دليل ناامني درياها   به علت حضور زيردريايي‌هاي آلمان، تأمين سوخت از جاهاي ديگر تقريباُ غيرممكن بود و اگر نفت خوزستان از دست مي‌رفت ادامه جنگ براي آنها سخت مي‌شد. خوزستان نزديك‌ترين راه را از سواحل خوزستان به مرزهاي شوروي داشت. امكانات حمل و نقل آن‌جا بهتر از مناطق ديگر بود كشتي‌هاي متفقين‌ در بنادر آن‌جا مانند بندر خرمشهر و بندر شاهپور پهلو مي‌گرفتند و كالاهاي خود را تخليه مي‌كردند. از ويژگي‌هاي اين بنادر وصل بودن   آن‌ها   به شبكه سراسري راه‌آهن بود كه امر انتقال كالا و تجهيزات به شوروي را تسهيل مي‌كرد. اشغال خوزستان توسط متفقين پيامدهاي ناگوار و تلخي را به دنبال داشت‌كه تا سال‌ها اثرات اين پيامدها بر اين منطقه باقي ماند. با حضور اشغال‌گران ثبات اين‌منطقه از بين رفت و شرايط براي جولان اشرار و فتنه جويان فراهم شد. حضور پرشمار متفقين در خوزستان و قاچاق گندم به عراق، قحطي را در اين استان تشديد كرد و فقر وفلاكت شديدي بر مردم خوزستان وارد كرد. در‌اين پژوهش سعي‌كرده‌ايم دلايل اهميت خوزستان براي متفقين و چگونگي اشغال اين‌منطقه توسط انگيسي‌ها، و پيامدها و تحولات سياسي‌، اجتماعي‌كه طي مدت زماني‌كه نيروهاي انگليسي در‌خوزستان حضور داشتند را مورد بررسي قرار دهيم. كليدواژه‌ها: جنگ جهاني دوم، خوزستان، متفقين، انگليسي‌ها         

   خلافت فاطميان (297 ه. ق تا 567 ه. ق) توسط عبدالله المهدي در مغرب تاسيس شد. خلفاي فاطمي آغازگر نهضت علمي در مصر و شام با تكيه بر انديشه هاي شيعي اسماعيليه بودند و ايوبيان نيز با رويكردي متفاوت و تكيه بر مذهب اهل سنت اين نهضت را ادامه دادند. خلفاي فاطمي توجه فراواني به علم ودانش داشتند و مراكز علمي مهمي نظير دارالحكمه و دارالعلم را بنا نهادند و به گسترش عقايد اسماعيلي از طريق مدارس، دانشگاهها و كتابخانه ها پرداختند و از علما و دانشمندان در علوم مختلف دعوت به عمل آوردند. با به قدرت رسيدن ايوبيان در مصر (567 ه. ق- 648 ه. ق) از طريق تاسيس نهادهاي آموزشي و استفاده از نخبگان سني گرا با دستاوردهاي علمي، فرهنگي و اجتماعي تلاش براي زدودن آثار مذهب اسماعيلي آغاز شد. صلاح الدين ايوبي خود را مدافع اهل سنت مي دانست و از تجربيات سلجوقيان و زنگيان در ايجاد نهادهاي آموزشي استفاده نمود.

كتاب رجال كشي، نوشته محمد بن عمر بن عبدالعزيز كشي، از كتاب­هاي رجالي نخستين شيعه است كه شناخت منابع آن همواره با ابهاماتي همراه است. در پايان نامه حاضر، اساتيد بي واسطه و گاه با واسطه كشي بررسي مي­شوند. به همين منظور سلسله اسنادي كه كشي در كتاب «الرجال» خود بيان نموده، مورد بررسي قرار گرفته است تا اساتيد حديثي و الگوهاي سندي كشي، شناخته و رسم شوند. تحقيق حاضر، درباره اساتيد كشي به زندگي شخصي استادان از جهت ميزان وثاقت و ضعف، تعداد روايات هر يك در الرجال كشي و ميزان احاديث آن­ها در ديگر كتب حديثي پرداخته شده است. بر اساس زندگينامه كشي، به دست آمد كه كشي از اساتيد مناطق خاصي مانند قم، كوفه و منطقه خود، ماوراء النهر، بيشتر استماع حديث داشته و چون از افراد خاصي سماع حديث داشته است؛ پس به نظر مي‌رسد الگوي خاصي در سندهاي اين كتاب جاري باشد. بنابراين الگوهاي ده استاد پر نقل در كشي رسم شد و موارد افتادگي، تحريف يا تصحيف اسامي مشخص شد. اين تحقيق، با روش توصيفي- تحليلي و با مراجعه به كتب مختلف رجالي، حديثي و تاريخي و همچنين بهرمندي از نرم افزارهاي مكتبة اهل البيت، جامع الاحاديث و مكتبة الشامله به انجام رسيده است.

تحولات و وقايع تاريخ صدر اسلام در جزيره العرب و سپس مناطق مفتوحه اسلامي منبعث و متاثر از شخصيت ها ي اثر گذار اين دوران مي باشد.هريك از صحابه و رجال مطرح در قبل از اسلام داراي خاستگاه اجتماعي و قبيله اي خاصي بودندكه بر رفتار و كنش اسلامي آنان در عصر اسلامي اثر گذار بوده است.پس از توفق اسلام ،اين افراد كه بنا بر انگيزه هاي مختلف به اسلام گرويده بودند در مناصب مختلف به كار گرفته شدند.عملكرد كارگزاران مسلمان در حوادث و بزنگاه هاي مهم همواره با چالش هاي گوناگوني رو به رو بود .زيرا دربسياري از موارد رفتار و اعمال اين افراد آميزه اي متناقض از آموزه ها و الگوهاي اسلامي و سنت ها و خلقيات عرب پيش از اسلام بود .يكي از كارگزاران مسلمان كه در حوادث گوناگون صدر اسلام در دوره خلفا و دوره ي اموي صاحب منصب و اثر گذار بود،ربيع الحارثي است.عمده ي فعاليت و تكاپوي وي دروقايع و جريانات منجر به فتح سرزمين هاي ايران بود .رفتار و عملكرد ربيع در جريان فتوح اسلامي در ايران و بويژه منطقه ي سيستان داراي فراز و نشيب فراواني بود.در پژوهش حاضر با تكيه بر روش توصيفي _تحليلي در پي واكاوي عميق عملكرد اين شخصيت در حوادث و تحولات سياسي نظامي و اجتماعي ايران در قرن نخست خواهيم بود. كليد واژه:تاريخ اسلام و ايران،ربيع الحارثي،عملكرد سياسي و نظامي،سيستان،خراسان   

      تاسيس حكومت آل‌بويه يكي از مهمترين وقايع سياسي براي جهان اسلام و ايران مي‌باشد چون براي اولين بار خلافت عباسي تحت نظارت آنها قرار گرفت. ورود آل‌بويه پيامدها و تاثيرات مهمي در جهان اسلام آنروز داشت. دو تمايز مهم آل‌بويه با خلفاي عباسي در ايراني بودن و نيز شيعه بودن حاكمان آل‌بويه بود. از اين لحاظ سياستهاي فرهنگي مذهبي و نيز تغير و تحولات اجتماعي زيادي رخ داد. قدرتمندترين امير بويهي، عضدالدوله بود و او در آن روزگار مهمترين قدرت جهان اسلام   نيز محسوب   مي‌شد چون در كنار حاكميت خويش ، خليفه عباسي نيز دربرابر وي كمترين ميداني براي عمل و اقدام سياسي نداشت.با چنين زمينه و بستري اين مسئله براي نگارنده پيش آمد كه انديشه‌هاي ايراني‌گرائي عضدالدوله از كجا نشات گرفته است؟ بازتاب اين انديشه ها در حكومت داري او چگونه بود؟ دستگاه خلافت عباسي به چه صورت به اقدامات ايراني‌گرائي عضدالدوله واكنش داد؟ حاكمان همسايه در برابر شاهنشاهي عضدالدوله به چه نحو برخورد داشتند؟    بنظر مي‌رسد انديشه‌هاي ايراني‌گرائي عضدالدوله ريشه در خاستگاه ديلمي وي و نيز دوران حضورش در شيراز دارد. با توجه به اينكه عضدالدوله مولفه هاي مهم يك حاكم قدرتمند را داشت،با انجام اقداماتي همچون احيا عنوان شاهنشاه، تاج گذاري، آيين پادشاهي، گسترش قلمروهاي سياسي (در حد يك امپراتوري) ، تلاش براي تسلط بر ابعاد معنوي خلافت، حمايت از عالمان و دانشمندان علوم مختلف در دوران حكومت خويش سعي كرد در قامت يك شاهنشاه   و با مشخصه‌هاي در ارتباط با يك شاهنشاه ايراني حكومت كند. وي براي اين كار اقداماتي همچون رساندن   نسب آل‌بويه به بهرام گور ، ضرب سكه با علائم و تصاوير دوره ايران باستان و استمرار بخشيدن به آداب   و رسوم ساساني گرايشات خود به ايران باستان را نشان داد. با توجه به چيرگي كامل پادشاهان آل‌بويه بر دستگاه خلافت، خلفا با وجود مخالفت توانايي مقابله و يا قدرت ممانعت از اجراي سياست‌هاي آل‌بويه را نداشتند. حكومت مقتدرانه عضدالدوله باعث شد كه به عنوان يك شاه مقتدر مورد احترام حاكمان همسايه و پيرامونش باشد. كلمات كليدي:

         Abstract: The religious and religious geography of northern Iraq and the Kurdistan region and western Iran, like other regions of Iraq, have always been inhabited by followers of various religions throughout history. Although the majority of the social and ethnic fabric of this area has been the home of the Kurds since ancient times, different religions have been prevalent among the Kurds. One of the influential minorities in the Kurdistan region of Iraq is the followers of Judaism, who have had a significant presence in social, cultural and economic relations with the Kurdish people and also with the Jews of western Iran in different ages. The last stage of the presence of Jews in northern Iraq is the era of the formation of the Iraqi state from 1921 to 2003, which is very important. What kind of social, cultural and economic conditions did the religious Jewish communities live in this period and what kind of interactions and relationships did they have with the Kurds and other religions and religions, especially the Muslim majority, in these areas, are important issues that are discussed in this research with The descriptive-analytical method will be examined and explained. Keywords:

پژوهش حاضر در پي بررسي و تحليل شيوه هاي نظامي و رموز جنگي مماليك مصر در مقابله با هجوم مغولان و ايلخانان است. ماهيت و چگونگي روابط ايلخانان با مماليك از مسائل مهم و سرنوشت ساز در سياست داخلي و خارجي آن ها است. ناتواني نظامي ايلخانان مغول (به سبب مرگ خان مغول، تدارك نامناسب، كمبود نفرات و اختلافات نظر ميان فرماندهان مغولي) در نبرد عين جالوت (658ق) در تقابل با مماليك، در فضا و عرصه سياست داخلي آنان، پيامدها و تبعاتي داشت كه در اين پايان نامه به آن در قالب شيوه هاي نظامي، تدافعي و تهاجمي به تفصيل پرداخته ميشود.   نوشتار حاضر، ضمن بررسي عوامل بازدارنده زمينه ها و چگونگي اين دگرگوني تاكتيكي را با دقت مورد كنكاش قرار مي دهد. نتيجه تحقيق اين است كه در پرتو شرايط ساختار نظامي منسجم حكومت مماليك و نيز   با بهره گيري از شيوه هاي گوناگون جنگي و در پيش گرفتن سياست مقاومت سرسختانه و جنگ هاي نامنظم در مواجهه با تهاجم مغولان، مماليك در اغلب نبردها پيروز شدند و توانستند پيشروي مغولان را به سوي شام و مصر سد كنند.    كليدواژه­ها: شيوه نظامي، تدافعي و تهاجمي، مماليك، مصر، ارباب – رعيتي، ايلخانان